Showing posts with label Kiswahili. Show all posts
Showing posts with label Kiswahili. Show all posts
Mbinu za Lugha ya Kiswahili
Katika fasihi, mwandishi au msimulizi anaweza kupitisha ujumbe wake kwa njia mbali mbali zinazomwezesha kuwasilisha ujumbe wake vizuri na kwa lugha inayopendeza. Kuna tanzu mbili za mbinu anazotumia mwandishi/msimulizi wa fasihi:
a) Mbinu/Fani za Lugha
b) Mbinu za sanaa
Mbinu za lugha hutambulikana moja kwa moja kutokana na uteuzi wa maneno yaliyotumika. Msomaji hahitaji kusoma kifungu kizima ndipo mbinu hiyo ijitokeze.
Mbinu za sanaa humhitaji msomaji asome kifungu kizima, au hadithi yote ndipo mbinu iliyotumika ijitokeze.
{Mbinu za Lugha ya Kiswahili}
Riwaya ya Nyongo Mkalia Ini
UTANGULIZI
Wanaume msiogope kutahiriwa
CHINI YA SHAMSHI
 |
| Mjomba'ngu Shamshi |
Kuzaliwa kwangu
kulifululizwa na majonzi yas’o kuwa na mfano. Hili si ada kwa wana wengi
duniani. Na kama ilivyokuwa kawaida katika jamii za kwetu Raha, waliniona
mwenye shari hivyo kunipa jina Tabu. Japo haya si kuyanga’mua papo kwa hapo,
niliyafahamu mtuo kwa mtuo kadri miaka ilivyozidi kuporomoka.
MWANDISHI ADAM SHAFI
 |
| MWANDISHI ADAM SHAFI |
Nimepokea simu. Simu ya
maana. Adam Shafi yuko Majuu. Kaja kikazi Uholanzi. Yeye mtaalamu wa lugha ya
Kiswahili. Baada ya kumaliza kapitia Uingereza katika mji mmoja wenye wakazi
wengi wa Kitanzania, yaani Milton Keynes. Ni wastani wa saa moja kwa treni toka
London. Mrefu, mchangamfu, mzungumzaji
aliyesheheni “mastore” kibao. Nishakutana na waandishi wa kila sampuli.
Wanaojificha: wakimya, wasioongea sana, wapole wanaokaa chumbani kati kati ya
watu ukadhani hawapo. Wanaopiga kelele, wakijafaragua; ama wenye aibu…
Shaaban Robert
Maisha
Shaaban Robert
alizaliwa tarehe 1 Januari, 1909 kijiji cha Vibambani jirani na Machui kilomita
10 kusini mwa mji wa Tanga, alipata elimu yake katika shule ya Msimbazi, jijini
Dar-es-salaam kati ya miaka 1922 na 1926 alifaulu na kupata cheti. Akaajiriwa
na serikali ya kikoloni akawa karani katika idara ya forodha huko Pangani mwaka
1926 – 1944. Bila shaka kukaa kwake miaka mingi hivi katika mji wa kihistoria
uliokuwa mahali pa utamaduni wa Kiswahili tena mahali patulivu kumesaidia
maendeleo yake Shaaban kama mwandishi wa Kiswahili.
Lugha ni Njia
UTANGULIZI
Lugha imewahi
kufafanuliwa kwa jumla kama mfumo wa sauti za nasibu za kusemwa zinazotumiwa na
watu wa jamii Fulani wenye utamaduni unaofanana kwa madhumuni ya mawasiliano
katika jamii hiyo.
Wataalamu wengi wa
isimu (sayansi ya kuchanganua lugha na kuieleza jamii) kamusi ya kiswahili
sanifu TUKI 1981 oxford press uk. 86 na lugha wanaelekea kukubaliana kwamba
lugha ni mfumo wa sauti nasibu ambazo hutumiwa na jamii kwa madhumini ya
mawasiliano kati yao ( massam ba D.P.B na wenzake 1999, TUKI).
Jifunze Fasihi
Fasihi kama dhana, imeelezwa na wengi kwa kuegemea nadharia na mitizamo
mbali mbali. Hata hivyo ni muhimu tufahamu ya kwamba maana inayopewa dhana au
kitu fulani, huwa inachukuana na matumizi ya dhana yenyewe, watu wanaohusika,
mahali dhana hiyo inamotokea, na hata kipindi au wakati husika. Hii ndiyo sababu
twapata maana mbalimbali zikitolewa kuhusu fasihi. Kwa mfano, waandishi wengi wa
Kimagharibi wamesisitiza kwamba fasihi yahusu tu kazi zilizoandikwa.
Lugha Tukufu ya Kiswahili
Historia ya Kiswahili
Maeneo penye wasemaji wa Kiswahili
Historia ya Kiswahili imeanza takriban miaka 1000 iliyopita kwenye pwani la Afrika ya Mashariki.
Neno Swahili ni neno la asili ya Kiarabu Sahil lenye maana ya pwani; sawahil ’’as-sawāhilī’’ (السواحلي) ni wingi wake kwa kumaanisha yote yanayohusiana na pwani, watu au utamaduni wa eneo la pwani.
Yaliyomo [ficha]
1 Mwanzo katika miji ya pwani
2 Lugha ya biashara
3 Kiswahili wakati wa ukoloni
4 Kiswahili leo
Lugha ni?
Waandishi Mashuhuri wa Vitabu
Said Ahmed Mohammed
Uamuzi wa kuchagua hadithi zilizoandikwa kwa Kiengereza kufasiriwa kwa Kiswahili, ulitokana na Macmillan wenyewe. Nao walizichagua hadithi hizo kwa ubora wa hadithi zenyewe na umaarufu wa waandishi wenyewe. Hadithi zilizochaguliwa ni Tropical Fish (Samaki wa Nchi za Joto) iliyoandikwa na Doreen Baingana kutoka Uganda, The Madman (Kichaa) iliyoandikwa na Chinua Achebe kutoka Naijeria, na In the Cutting of a Drink (Katika Kutiliwa Kinwaji) iliyoandikwa na Ama Ata Aidoo kutoka Ghana. Hadithi ya Muhammed Said Abdulla” Mke Wangu” ambayo ni hadithi ya zamani sana iliazimwa kutoka katika kitabu fulani cha Rüdder Köpper Verlag ambayo iliwaruhusu kuichapisha katika mkusanyo wetu.
Hadithi
Wosia Wa Babu
Furaha iliyo’je kuwa kwenye kigonda changu wakati kama huu wa magharibi?. Ha! Ha! Ha!... Siniulize mbona nimekenua ‘ivo, ipo siku katika umri huu wangu, utaijua sababu. Eti watamani kujua sasa ‘ivi?, aha! basi ni hivi, wapo wenye imani kuwa kuishi ni lazima almuradi keshazaliwa. Kubugia chumvi si sheria. Ni kwa kudura zake tu Rabana. Kupata dakika ‘izi za kusema nanyi wajukuu wangu, si kwa umri wangu, si kwa uwezo wangu, si kwa utajiri wala uchochole wangu. Ni majaliwa yake Jalali!.http://visauswahilini.wordpress.com/2012/02/20/kisa-changu/
Pendo la siri.
Pendo la siri.
Makala
